• Σελίδες

  • Φρέσκα κείμενα

  • Το μακρύ και το κοντό μας…

    mpampakis στο Αντί ημερολογίου, βουβή τ…
    εύη στο Αντί ημερολογίου, βουβή τ…
    mpampakis στο Λείπεις
    masterpcm στο Λείπεις
    mpampakis στο Λείπεις
    mpampakis στο Λείπεις
    Stavrula στο Λείπεις
    Snowball στο Λείπεις
    mpampakis στο Αντί ημερολογίου, βουβή τ…
    Stavrula στο Αντί ημερολογίου, βουβή τ…
  • a

  • Μαΐου 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Απρ.   Ιον. »
     123
    45678910
    11121314151617
    18192021222324
    25262728293031
  • Στις ντουλάπες του αρχείου

  • Μεταστοιχεία

Οι μεγαλύτεροι όλων των εποχών

Απόψε στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ έχει το «μεγάλο τελικό», την εκπομπή τύπου debate από την οποία θα προκύψει ο μεγαλύτερος Έλληνας όλων των εποχών (sic).

Όταν ξεκίνησε αυτή η ιστορία, πριν από περίπου ένα χρόνο, την είχα απορρίψει. Ξύπνησε ο μηχανικός μέσα μου και στο ερώτημα «ποιος είναι ο μεγαλύτερος;» αμέσως απάντησα «με ποια κριτήρια;». Πραγματικά, πώς μπορείς να συγκρίνεις την προσφορά ενός επιστήμονα με τις νίκες ενός στρατιωτικού ηγέτη ή τα επιτεύγματα ενός πολιτικού με τις δημιουργίες ενός ποιητή;

Παρόλα αυτά, το όλο event (δεν ξέρω πώς να το αποκαλέσω…εκπομπή; παραγωγή; Μάλλον το τελευταίο είναι και το πιο σωστό…) προχώρησε και μου τράβηξε την προσοχή. Ας πούμε ότι όσοι ψηφίσαν για τους 100 μεγαλύτερους Έλληνες (και τώρα τους 10) διάλεξαν με βάση αφ’ ενός την αναγνωρισιμότητα κάποιου και αφ’ ετέρου την εντύπωση (perceived) αντίκτυπου που είχε είτε στην δική τους ζωή είτε γενικά στην Ελλάδα.

Αυτό φυσικά οδήγησε σε τραγελαφικά ονόματα μέσα στους 100. Πολύ πρόχειρα: Στη λίστα των 100 συμπεριλαμβάνονται άνθρωποι που δεν ήταν Έλληνες (Όθων) και ενδεχομένως να ένιωθαν και προσβολή αν τους αποκαλούσες έτσι (Μέγας Κωνσταντίνος). Συναντάμε ηθοποιούς όπως η Βουγιουκλάκη αλλά όχι την Κοτοπούλη, τον Κατράκη ή τη Λαμπέτη. Συναντάμε σύγχρονους αθλητές, όπως ο (συμπαθέστατος) Ζαγοράκης, που έχει μόνο μια στιγμιαία επιτυχία το 2004, αλλά όχι αρχαίους Ολυμπιονίκες που έχουν δώσει το όνομά τους σε αθλητικά σωματεία (π.χ. Μίλων ή Διαγόρας). Πετυχαίνουμε τον αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, αλλά κανέναν Πατριάρχη ή κάποιον από τους τρεις Ιεράρχες ας πούμε (αναρωτιέμαι πώς μέτρησαν οι ορθόδοξοι ψηφοφόροι την επιπλέον προσφορά του μακαριστού…).  Γενικά, οι 100 έχουν ένα σωρό ονόματα που σε αφήνουν με την απορία του ποιοι και γιατί τους ψήφισαν (Ιουστινιανός, Λάκης Λαζόπουλος, Νικόλαος Μαργιωρής, και άλλα τινά), ενώ οι ψήφοι έβγαλαν συνεχόμενους στην κατάταξη τον Παπαδόπουλο και τον Παναγούλη – κάποιος έχει διεστραμμένη αίσθηση του χιούμορ! Τέλος, ο Μανώλης Ανδρόνικος, σπουδαίος αρχαιολόγος που το σημαντικότερο έργο του ήταν η ανακάλυψη του τάφου του Φιλίππου του Β’ βρίσκεται στη λίστα, 41 θέσεις πάνω από τον ίδιο τον Φίλιππο (θέσεις 55 και 96 αντίστοιχα): επαγωγικά, αν κάποιος βρει τον τάφο του Μανώλη Ανδρόνικου, θα είναι αναμφισβήτητα ο μεγαλύτερος Έλληνας όλων των εποχών… 🙂

Παρόλα αυτά, στους πρώτους δέκα μπήκαν κατά γενική ομολογία, λογικές επιλογές. Με ενοχλεί που δεν μπήκε ούτε ένας άνθρωπος της τέχνης (ένας Όμηρος, ένας Σοφοκλής, ένας Καβάφης !), αλλά κανένας από τους δέκα δεν «περισσεύει» προφανώς. Την παραγωγή την παρακολούθησα: ορισμένα από τα ωριαία ντοκιμαντέρ, όπως του Καποδίστρια και του Παπανικολάου, ήταν εξαιρετικά. Άλλα, όπως του Αριστοτέλη ή του Βενιζέλου μου φάνηκαν «λίγα». Σε κάθε περίπτωση έχει ενδιαφέρον το format και η ιδέα – αρκεί να ξεπεράσεις το σοκ της ομοιότητάς της με τα κάθε είδους reality – και μαθαίνεις και λεπτομέρειες που δεν ήξερες για ορισμένους από τους 10. Όλο αυτό άλλωστε δεν ήρθε ουρανοκατέβατο στον Παπαχελά, το ίδιο concept έχει υλοποιηθεί από το BBC και μια σειρά άλλων τηλεοπτικών σταθμών.

Τέλος πάντων, αλλού θέλω να καταλήξω.

Προσπαθώντας λοιπόν να διαλέξω τους δικούς μου «μεγαλύτερους» έριξα μια ματιά τι είχε βγει στις άλλες χώρες: οι Βρετανοί έβγαλαν πρώτο τον Τσώρτσιλ – πάνω από Σαίξπηρ, Νεύτωνα ή Δαρβίνο. Εδώ που τα λέμε, αυτούς τους…ασήμαντους, τους έφαγε στην κατάταξη και η Πριγκήπισσα Νταϊάνα (!)…Με άλλα λόγια, κριτήρια τρέχα – γύρευε. Αναγνωρισιμότητα ονόματος και τίποτα παραπάνω (άλλωστε, για να γυρίσουμε στα δικά μας, πόσοι από αυτούς που ψήφισαν τον Πραξιτέλη ξέρουν να ονομάσουν δύο έργα του; Πόσοι από αυτούς που ψήφισαν την Κάλλας ξέρουν έστω και ως όνομα τη Μπάλτσα; )

Αναρωτήθηκα κάποια στιγμή πόσους από τους 100 μεγάλους Έλληνες θα αναγνώριζαν οι ξένοι – ίσως αυτό είναι κριτήριο, το πόσο γνωστός είναι εκτός του έθνους του κάποιος. Και μετά, βέβαια, η επόμενη ερώτηση: αν δοκιμάζαμε να βγάλουμε τους 100 μεγαλύτερους της ανθρωπότητας, πού θα καταλήγαμε;

Εδώ αλλάζουν τα πράγματα.

Η λίστα, είτε των 100 είτε των 10, είναι γεμάτη πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Αυτοί, μπορεί σε εθνικό επίπεδο να είναι σημαντικότατοι, αλλά θα αντέχαν σε μια σύγκριση σε επίπεδο ανθρωπότητας; Η συνεισφορά και η κληρονομιά τους, το ίχνος πάνω στην αμμουδιά του χρόνου, είναι συχνά τέτοιο που μόνο σε στενά εθνικά πλαίσια μπορεί να θεωρηθεί θετικό. Λίγοι άνθρωποι, αληθινοί οραματιστές, θα κέρδιζαν ψήφο με την πολιτική τους δράση: ο Γκάντι, ο Ασόκα, λίγο παραπίσω ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Δυσκολεύομαι να σκεφτώ κάποιον ακόμα.

Αντίθετα, η τέχνη και η επιστήμη θα κυριαρχούσαν στη λίστα. Χωρίς κατάταξη, ρίχνω ονόματα: Αινστάϊν, Λέννον, Σαίξπηρ, Μότσαρτ, Ουγκώ, Παστέρ, Κιουρί, Βιργίλιος, Ντοστογιέφκσι, Μπαχ, Φουριέ, Γκαίτε, Μεντελέγιεφ, Στάϊνμπεκ – και τόσοι, τόσοι άλλοι. Αυτοί είναι άνθρωποι πελώριοι σε παναθρώπινο επίπεδο, προσωπικότητες με θετικό αντίκτυπο στις ζωές γενιών και γενιών ανθρώπων. Τονίζω το θετικό, γιατί και ο Τζένγκις Χαν είχε αντίκτυπο, αλλά πρέπει να είναι πολύ περιορισμένο το βλέμμα κάποιου που θα τον ψήφιζε.. Επίσης, κρατάω εσκεμμένα εκτός συζήτησης οτιδήποτε έχει να κάνει με θρησκεία, για προφανείς λόγους.

Συμπέρασμα; Ο όλος διαγωνισμός δεν έχει νόημα παρά μόνο σαν μια κατάταξη αναγνωρισιμότητας. Και πέρα από αυτό, αν δοκιμάσει κανείς να παίξει στο Champions League των μεγαλύτερων όλων των εποχών, δεν έχει νόημα να μιλήσουμε για πολιτική ή μάχες. Είναι περιορισμοί, είναι, by default, συζήτηση δεύτερης κλάσης. Η επιστήμη και η τέχνη αναδεικνύουν πανανθρώπινες προσωπικότητες, δίνουν έργο που είναι θετικό για όλους μας και τελικά οδηγούν πραγματικά στους μεγαλύτερους όλων των εποχών.

Όσο για την προσωπική μου επιλογή για το Νο 1 – και μάλιστα σε παναθρώπινο επίπεδο; Το ξέρω ότι ίσως ακουστεί περιορισμένο, αλλά αν έπρεπε οπωσδήποτε να διαλέξω κάποιον, θα έβαζα πιθανότατα τον Γουτεμβέργιο.

Advertisements

16 Σχόλια

  1. Το συγκεκριμένο εγχείρημα το βρίσκω εντελώς άκυρο, για τους λόγους που αναφέρεις. Στο κάτω κάτω δε δέχομαι πως ένας ( ο οποιοδήποτε) πολιτικός είναι ανώτερος από έναν επιστήμονα!

  2. Η αλήθεια είναι πως κι εγώ, ενώ με το όλο δεν συμφώνησα γιατί στην ουσία είναι κάτι σαν popularity survey και όχι με κριτήρια λίγο πιο αντικειμενικά, χάρηκα που είδα κομμάτια για τον Παπανικολάου, εντελώς τυχαία. Προσωπικά, τα δικά μου κριτήρια θα στρέφονταν κυρίως προς την επιστήμη και την τέχνη.

  3. Εγω συμφωνω απολυτα με όσα λες και μάλιστα για αυτό θα ψηφιζα τον Σωκράτη όχι μονο αναμεσα απο Έλληνες αλλά και απο ανθρώπους απο όλο τον κόσμο.
    Αλήθεια για τον Γουτεμβέργιο μήπως επηρρεάστηκες απο κάποιο πολύ πρόσφατο ανάγνωσμα? (μιλάω ως φανατικος των κομιξ και ειδικα του Μίκυ Μάους!!!) 😀

  4. Εγώ θα ψήφιζα Ντα Βίντσι με κλειστά τα μάτια. Μέρα καλή

  5. Μου αρέσεις, γιατί εκεί που άλλοι χωνουν (και καλά κάνουν), εσύ κρατάς χαμηλούς τόνους, ψύχραιμο βλέμμα και ασκείς νηφάλια κριτική (και κάνεις εξίσου καλά).
    Προσωπικά, αυτόν που εμπνεύστηκε το εγχείρημα θα ήθελα:
    α. να τον πλακώσω στις μάπες
    β. να του πάρω τα φράγκα που έβγαλε από την υπόθεση και να τα αναδιανείμω σε όσους ΔΕΝ ψήφισαν.
    ***
    Δες και 3 λιγότερο ψύχραιμες από τη δική σου ματιές:
    http://nefelikas.wordpress.com/2009/05/19/megaloi-tseligkes/
    http://koupepkia.blogspot.com/2009/02/100.html
    http://partizana.blogspot.com/2009/03/blog-post.html.

    [ξερω πως θα με φάει το αντι-σπαμ, ευχαριστώ εκ των προτέρων που θα απελευθερώσεις το σχόλιο, σόρρυ που σε βάζω σε κόπο].

    ***
    Και δλδ θα διάλεγες τον Γουτεμβέγιο, αποκλείοντας τον Ιπποκράτη;

    Προβοκατόρικα θα σου έλεγα πως εγώ θα διάλεγα τη μάνα μου, γιατί με έφερε στον κόσμο.
    Καταλαβαίνεις τι εννοώ, έτσι;

  6. Πωπω, με εντυπωσίασες πολύ με τον Γουτεμβέργιο!
    Γιαυτό σου γράφω το σχόλιο, για να σου πω ότι ούτε που θα μου ειχε περάσει απο το μυαλό (πιθανόν, αν είχα κάτσει να σκεφτώ πάνω στο θέμα) αλλά όταν το άκουσα απο σένα, έμεινα με ανοιχτό το στόμα! Συμφωνώ και επαυξάνω, μπράβο!

  7. Φτου φτου φτου
    Ευτυχώς που ξέρω τη Μπάλτσα!

  8. Καλά τα λέτε!Άσε που,παραδόξως,απουσιάζει και τ΄όνομά μου από τη λίστα!

  9. Το κείμενο αυτό το έγραψα και το ανέβασα πριν τον τελικό. Ο ίδιος ο τελικός ήταν ένα χάλι απερίγραπτο κατά την γνώμη μου, μια λαϊκίστικη αναπαραγωγή reality επί τω ιστορικότερω, χωωρίς καμία αίσθηση μέτρου. Εκεί που άρχισαν να τους συγκρίνουν ανά δύο στα επιμέρους χαρακτηριστικά, έχασα τη μπάλα. Ο μόνος από τους παρασουσιαστές που διεσώθη ήταν ο κος Καρασμάνης, ο οποίος μου φαίνεται πολύ αξιόλογος και σοβαρός άνθρωπος.

    Τέλος πάντων, αν είχα ανεβάσει το ποστ *μετά* τον τελικό, θα είχα γράψει πολύ χειρότερα πράγματα.

    @Renata:
    Χμ…δεν ξέρω αν *κάθε* πολιτικός είναι κατώτερος από *κάθε* επιστήμονα. Η επιστήμη πάντως είναι πεδίο σαφώς σημαντικότερο από την πολιτική, μεταξύ άλλων λόγω των χρονικών οριζόντων των προβλημάτων που καλείται να λύσει.

    @Σοφία:
    Κι εμένα το ίδιο (για τα κριτήρια λέω). Το παρακολούθησα, όχι για την realito-γκλαμουριά του αλλά γιατί τα ντοκιμαντέρ – βιογραφίες είχαν ενδιαφέρον. Και ναι, η παρουσίαση της Χούκλη για τον Παπανικολάου ήταν από τα καλύτερα.

    @Φίλος:
    Ο Σωκράτης θα ήταν και στη δική μου λίστα, όπως κι ο Όμηρος και πιθανότατα ο Ιπποκράτης (που λέει και η Κροτ) κι ο Θουκιδίδης. Έριξα απλά μαζεμένα ονόματα που μου ερχόντουσαν εκείνη την ώρα – με εξαίρεση τον Γουτεμβέργιο. Επιμένω: η πορεία της ανθρωπότητας διακρίνεται πραγματικά στο πριν και μετά της τυπογραφίας…
    Και όχι δεν έχω διαβάσει κάτι σχετικό αυτές τις μέρες. 🙂

    @Λάκης Φουρουκλάς:
    Καλή επίλογη. Καλημέρα κι από μένα.

    @Κροτίδι:
    Παρακαλώ για την απελευθέρωση κι ευχαριστώ για το σχόλιο. 🙂
    Δεν αποκλείω τον Ιπποκράτη. Σκέψου όμως πώς πολλαπλασιάστηκε η αποδοτικότητα των μαθητών και διαδόχων του Ιπποκράτη (κι όχι μόνο) με την συμβολή του Γουτεμβέργιου. Μας έδωσε έναν πολλαπλασιαστή, που λειτουργεί σε όλους τους τομείς της έρευνας αλλά και στην διάδοση της τέχνης σε κάθε μορφή της.
    Και πάλι βέβαια: *αν* έπρεπε ντε και σώνει να ξεχωρίσω έναν. Θα προτιμούσα να μην μπω στα σοβαρά στη διαδικασία.
    ΥΓ: Περί της επιλογής της μαμάς: καταλαβαίνω τι λες, γιαυτό και πιστεύω ότι νόημα θα είχε η συζήτηση μόνο αν προσπαθήσει κανείς να σταθμίσει συμβολή σε συλλογικό επίπεδο. Σε ατομικό, προφανώς είναι οι γονείς του καθενός, οι παπούδες του και πάει λέγοντας.

  10. @Λεμόνι:
    Μερσί, μερσί. Χαίρομαι που συμφωνείς.

    @Τανίλα:
    Κι εγώ το ίδιο λέω για τον εαυτό μου… 😉

    @Σελιτσάνος:
    Όχι μόνο το δικό σας αγαπητέ. Σοκαρίστηκα όταν συνειδητοποίησα ότι η λίστα δεν έχει ούτε έναν blogger.
    τσκ τσκ τσκ τσκ

  11. @industrial daisies:
    Άσε, μην μου τον θυμίζεις! Είχα καιρό να εκνευριστώ έτσι με άνθρωπο…

  12. Και φυσικά η ανάδειξη του Αλέξανδρου ήταν αναμενόμενη, ειδικά με το δεδομένο πολιτικό πλαίσιο. Πάντως, εντύπωση μου έκανε ο Παπανικολάου στη δεύτερη θέση…

  13. Ακριβώς έτσι σκέφτηκα και εγώ: με ποια κριτήρια;
    αφού λοιπόν δεν αναφέρθηκαν τα κριτήρια , έπαψε και να με απασχολεί γιατί θεώησα ότι είναι εγχείρημα βαρύγδουπου τίτλου και μουσικής υπόκρουσης αλλά χωρίς θεμελιωμένη βάση
    Κατά τα άλλα συμφωνώ μια χαρά τα λέτε

  14. Εγώ πάλι ένα ντοκυμαντέρ είχα δει (για τον Βενιζέλο που συμπαθώ ιδιαίτερα) και ήταν σαν να διάβαζα το βιβλίο της Ιστορίας Δέσμης (εκείνο το μπλε – γκρι, της εποχής μου στο Λύκειο).

    ΤΟΣΟ χάλια!

  15. @Litanie des Saints:
    Κι εμένα το ίδιο. Όχι κακή εντύπωση, αλλά σίγουρα εντύπωση.
    Αντίθετα, θεωρώ παράδοξη (για να το θέσω ευγενικά) την τελική θέση του Καραμανλή…

    @So_Far:
    Ευχαριστώ για την ψήφο εμπιστοσύνης. 🙂
    Και ξέχασα να σχολιάσω και την μουσική!

    @maestria77:
    Ναι, κι εγώ νομίζω ότι η παρουσίαση του Βενιζέλου ήταν από τις πιο αποτυχημένες. Ενώ το υλικό ήταν εκεί, ο τρόπος ήταν απών…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: