Ο Σαραμάγκου και η Ελλάδα

Ο Σαραμάγκου και η Ελλάδα

Tης Ολγας Σελλα

Στ’ αλήθεια ζηλεύω τους Πορτογάλους, γιατί αυτοί θα πενθήσουν έναν συγγραφέα όχι μόνο για τα σημαντικά και σπουδαία κείμενα που έγραφε. Ο Ζοζέ Σαραμάγκου ήταν –και όχι μόνο για τους Πορτογάλους– μέχρι το τέλος του, ένας μαχητικός διανοούμενος, ένας πνευματικός άνθρωπος που «φύτρωνε ακριβώς εκεί που δεν τον έσπερναν», υπερασπιζόμενος λες το παρατσούκλι του (σαραμάγκο=αγριόχορτο). Προκαλούσε, λοιδορούσε, ειρωνευόταν, αντιδρούσε, αρνιόταν. Και δεν σταματούσε ποτέ. Διαρκής μεγάλος του αντίπαλος, η θρησκεία και ο ρόλος που παίζει στις ζωές των ανθρώπων και στην ιστορία του πολιτισμού. Για τους ανοιχτούς λογαριασμούς με την πορτογαλική Εκκλησία, άλλωστε, επέλεξε να ζει αυτοεξόριστος στα Κανάρια Νησιά. «Οι θρησκείες, όλες οι θρησκείες χωρίς εξαίρεση, δεν θα χρησιμεύσουν ποτέ στην προσέγγιση και τη συμφιλίωση των ανθρώπων, ενώ, αντίθετα, υπήρξαν και θα συνεχίσουν να είναι αιτία ανείπωτων κακουχιών, σφαγών, μιας τερατώδους φυσικής και πνευματικής βίας, που συνιστούν ένα από τα σκοτεινότερα κεφάλαια της ανθρώπινης ιστορίας», έλεγε στη La Repubblica, λίγες μέρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Μάλλον όχι τυχαία.

Δεν επαναπαυόταν στη φήμη του, αλλά δεν έκανε τις δημόσιες παρεμβάσεις του για να τη διατηρήσει. Ηταν εντελώς αυτόματη ενέργεια το να κοιτάει πάντα και έξω από τον εαυτό του, για να καταλάβει τον εαυτό του. Ισως γι’ αυτό, στα 86 του, αποφάσισε να συνομιλήσει με τους bloggers, με νέους ανθρώπους που ίσως δεν θα διαβάσουν ποτέ τα βιβλία του, αλλά που αναζητούν, ψάχνουν, θέλουν να επικοινωνήσουν, να συζητήσουν, να σκεφτούν. Κυρίως θέλουν κάποιον να τους πει και την άλλη πλευρά των πραγμάτων και όχι μόνο να χαϊδεύει τις στείρες αντιρρήσεις και τις μονότονες –και εν πολλοίς αδιέξοδες– αντιδράσεις τους. Θυμόμαστε, όσοι κάνουμε τα τελευταία χρόνια ρεπορτάζ βιβλίου, τη γνωριμία μας μαζί του, το 2006 στην Πάτρα, στη μοναδική του επίσκεψη στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του θεσμού Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Δεν χαριζόταν στις απαντήσεις προς τους δημοσιογράφους. Δεν επεδίωκε να γίνει αρεστός. Ελεγε την άποψή του, σχεδόν πάντα προκαλούσε, σ’ έκανε να διαφωνήσεις, μέχρι και να θυμώσεις. Οπωσδήποτε όμως σε έκανε να σκεφτείς και να αναρωτηθείς για κάποιες βεβαιότητες. Και νομίζω ότι όλοι θα τη θυμόμαστε σαν μία από τις πιο σημαντικές και ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις Τύπου της επαγγελματικής μας ζωής.

Είναι πράγματι πικρή διαπίστωση, μπορεί να είναι και λίγο γκρίνια, σίγουρα όμως είναι αλήθεια, ότι στην Ελλάδα δεν μπορώ να σκεφτώ και πολλούς σύγχρονους συγγραφείς που να ακολουθούν τη στάση ζωής –και παρέμβασης– του Ζοζέ Σαραμάγκου. Το ότι εκδίδουν βιβλία –κάποιοι πολλά και συχνά– δεν συνιστά πνευματική συμπεριφορά. Ενα ακόμα έλλειμμα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, μία ακόμη διαφορά με τη μεσογειακή Πορτογαλία.

Πηγή: εδώ

O Ζοζέ Σαραμάγκου πέθανε την προηγούμενη Παρασκευή, σε ηλικία 87 ετών.

4 Σχόλια

  1. Διάβασα μόλις πέρσι ένα βιβλίο του και αναζητώντας έκτοτε άρθρα πάνω σ΄αυτό σκέφτηκα » μακάρι κι εμείς να ΄χουμε τόσο κοφτερά μυαλά κι αδάμαστη γλώσσα σε όλη τη ζωή μας». Δύσκολο πολύύύ μια και ζούμε την εποχή του μεγάλου φόβου..

    Αθάνατος!

  2. Ο Σαραμάγκου πέθανε,ο Τσόμσκι γερνάει και σκέφτομαι ότι τα παιδιά μας θα κληθούν αργότερα να θρηνήσουν για την απώλεια των Στίγκλιτς και των Κρούγκμαν.

  3. Πωπω!! Από το μπλογκ σου το έμαθα ότι πέθανε… Έχω πάθει πλάκα! Αγαπώ Σαραμάγκου…

  4. @Ρενάτα:
    Νομίζω ότι η πρώτη φορά που διαβάζει κάποιος ένα βιβλίο του Σαραμάγκου, είναι αποκάλυψη (για τον αναγνώστη). Πραγματικά πανέξυπνος, με αφάνταστο πλούτο ευαισθησίας και αντίληψης. Όσο «δύσκολο» είναι το ύφος γραφής του, τόσο γενναιόδωρο είναι σε συναισθήματα και σκέψεις. Σπουδαίος.

    @Σελιτσάνος:
    Έχω την αίσθηση ότι οι μεγάλες μορφές αποδίδουν υπό συνθήκες πίεσης. Δλδ, καλλιτέχνες όπως (για να μείνουμε στα δικά μας) ο Χατζηδάκης και ο Θεοδωράκης ή ποιητές όπως ο Ελύτης έζησαν χρόνια δύσκολα και εμπειρίες που θα τρόμαζαν αδιανόητα την γενιά μου. Ίσως η ρημάδα η μεταπολίτευση μας έφερε μια εποχή επίπλαστης αφθονίας, η οποία τελικά μας «κοίμισε», από δημιουργική άποψη. Δυστυχώς λοιπόν, με το ΔΝΤ ένα βήμα μπροστά από ante portas, οι διάδοχοι τέτοιων ανθρώπων είναι πιθανό να ετοιμάζονται να εκκολαφθούν…

    @aqua:
    Μη νομίζεις ότι κι εγώ το έμαθα στην ώρα του. Για τον γάμο της πως-την-λεν όμως, που έκανε το γλέντι της στο θωρηκτό, δεν καταφέραμε να την γλυτώσουμε: μας ενημερώσαν όλους. Αβασάνιστα. Τι να πεις για τα κανάλια ενημέρωσής μας. Εδώ η μπάλα παίρνει όχι μόνο την τηλεόραση, αλλά και εφημερίδες, sites, κλπ: όταν φεύγει ένας τέτοιος άνθρωπος, πρέπει να είναι στις πρώτες ειδήσεις της ημέρας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: